Hasday bin Şaprut (tam adı: Abu Yusuf bin İshak bin Ezra, İbranice: חסדאי אבן שפרוט), (d. 915 Jaén - ö. 970Córdoba)EndülüsYahudisi, halife III. Abdurrahman'ın veziri ve özel hekimi. Chaim Potok'un kitabı "wanderings"te anlatıldığına göre Talmud'un erbabı değildi. Dini yazıtlar üzerinde çalışan, 4 dil bilen, Yahudi tarihini iyi bilen, rabbinik olmayan bir Yahudi sekreteri olan Hasday Yahudi olmayanlarca bile saygı duyulan bir kişiydi. Hasday bin Şaprut Karay bir İbrani olmasına rağmen rabbinikçiler, İbrani diline yaptığı katkılardan dolayı kendisine sahip çıkmaktadır.
Varlıklı ve eğitimli bir haham olan İshak bin Ezra'nın oğludur. Gençliğinde İbranice, Arapça ve Latince'yi öğrendi. Birçok Yahudi gibi tıpokudu. Şiir kitapları yazdı. Talmud'a sahip çıkmayan bir görüş olan Karaizm'den gelen Hasday, Talmud eğitimi aldı. Ayrıca, Hasday'ınAl-Faruk denen her derde deva bir ilaç bulduğu rivayet edilir.
Córdoba (Kurtuba) hilafet sarayında bulunan halife III. Abdurrahman'in doktoru oldu. Tercümanlık ve gümrük müfettişliği yaptı. Ardından resmen vezir unvanı verilmese de vezir konumuna geldi ve fiilen dışişleri bakanı gibi çalıştı.
Roma imparatoru I. Otto'nun elçileriyle resmi müzakereleri yaptı, Hazar hakanı Yusuf'la da mektuplaştı ve Yahudi bilimadamlarını korudu. Hasday, halife III. Abdurrahman'ın oğlu II. El-Hakim zamanında en iyi pozisyonuna geldi.
Endülüs'te Yahudilerin bilimsel ve kültürel faaliyetlerinin kurucusu kabul edilen Hasday'ın etkisi en önemli girişimi, Talmud akademisini kurmasıdır. III. Abdurrahman döneminde esir alınan Moşe bin Honeh (Mose ben Hannah), Yahudi cemaati tarafından satın alınmış ve yeni kurulmuş Talmud akademisinin başına getirilmiştir. Hasday bin Şaprut'un desteğiyle Córdoba'da Hahambaşı olan Moşe bin Honeh, Talmud kopyaları getirtti ve Mişna'yı Arapça'ya çevrilmesini sağladı. Sonuçta Córdoba Yahudilerigüçlenerek Babil cemaatiyle bağlar gevşetilerek bağımsız hale gelmiştir.
Hasday'ın gayretleriyle İbranice bir ilim dili haline gelmiş ve Yahudi bilginleri yetişmiştir. Arapça'yı anadili gibi konuşan ve Müslüman öğrencilerle aynı hocadan ders alan Endülüs Yahudileri öncülüğünde, Müslüman filozof ve kelamcıların yorumlarını örnek almak suretiyleKitab-ı Mukaddes yorumu geleneği başlamıştır.
Hasday ve İsmail bin Nagdela'dan (Samuel ibn Naghrela) itibaren Endülüs Yahudileri, Arapça ve İbranice'nin düşünce formlarını birleştiren yazılı Yahudi-Arap kültürü oluşmaya başlamıştır.
Varlıklı ve eğitimli bir haham olan İshak bin Ezra'nın oğludur. Gençliğinde İbranice, Arapça ve Latince'yi öğrendi. Birçok Yahudi gibi tıpokudu. Şiir kitapları yazdı. Talmud'a sahip çıkmayan bir görüş olan Karaizm'den gelen Hasday, Talmud eğitimi aldı. Ayrıca, Hasday'ınAl-Faruk denen her derde deva bir ilaç bulduğu rivayet edilir.
Córdoba (Kurtuba) hilafet sarayında bulunan halife III. Abdurrahman'in doktoru oldu. Tercümanlık ve gümrük müfettişliği yaptı. Ardından resmen vezir unvanı verilmese de vezir konumuna geldi ve fiilen dışişleri bakanı gibi çalıştı.
Roma imparatoru I. Otto'nun elçileriyle resmi müzakereleri yaptı, Hazar hakanı Yusuf'la da mektuplaştı ve Yahudi bilimadamlarını korudu. Hasday, halife III. Abdurrahman'ın oğlu II. El-Hakim zamanında en iyi pozisyonuna geldi.
Endülüs'te Yahudilerin bilimsel ve kültürel faaliyetlerinin kurucusu kabul edilen Hasday'ın etkisi en önemli girişimi, Talmud akademisini kurmasıdır. III. Abdurrahman döneminde esir alınan Moşe bin Honeh (Mose ben Hannah), Yahudi cemaati tarafından satın alınmış ve yeni kurulmuş Talmud akademisinin başına getirilmiştir. Hasday bin Şaprut'un desteğiyle Córdoba'da Hahambaşı olan Moşe bin Honeh, Talmud kopyaları getirtti ve Mişna'yı Arapça'ya çevrilmesini sağladı. Sonuçta Córdoba Yahudilerigüçlenerek Babil cemaatiyle bağlar gevşetilerek bağımsız hale gelmiştir.
Hasday'ın gayretleriyle İbranice bir ilim dili haline gelmiş ve Yahudi bilginleri yetişmiştir. Arapça'yı anadili gibi konuşan ve Müslüman öğrencilerle aynı hocadan ders alan Endülüs Yahudileri öncülüğünde, Müslüman filozof ve kelamcıların yorumlarını örnek almak suretiyleKitab-ı Mukaddes yorumu geleneği başlamıştır.
Hasday ve İsmail bin Nagdela'dan (Samuel ibn Naghrela) itibaren Endülüs Yahudileri, Arapça ve İbranice'nin düşünce formlarını birleştiren yazılı Yahudi-Arap kültürü oluşmaya başlamıştır.
